Opis produktu: Scena Faktu Teatru TV przedstawia wstrząsającą historię cennego dla UB agenta, noszącego w spektaklu Tajny współpracownik zmienione nazwisko Mieczysław Białas.
Jako tajny współpracownik Mieczysław Białas doprowadził do wielu wsyp, aresztowań i wyroków śmierci. Był kamuflowany przez funkcjonariuszy UB, specjalnie kierujących podejrzenia na innych uczestników zdarzeń.
Szczególnie tragiczne było wydanie własnego brata, walczącego w 6. Brygadzie Wileńskiej, a po aresztowaniu nakłanianie go do zeznań. Do końca życia pozostał jednak nierozpoznany przez otoczenie jako agent bezpieki. Kamuflaż okazał się doskonały.
Na początku 1950 r. funkcjonariusze Wydziału III WUBP w Warszawie zlokalizowali miejsce pobytu brata jednego z partyzantów 6. Brygady Wileńskiej. Kandydatem do werbunku był Mieczysław Białas, rocznik 1932, do niedawna mieszkaniec Jabłonny Lackiej. Młody człowiek, jeszcze niepełnoletni, uczył się w Gimnazjum im. Małachowskiego w Płocku. Postanowiono zwerbować go na materiałach kompromitujących - szantażując odpowiedzialnością karną za kilkakrotną wymianę korespondencji z bratem, zakwalifikowaną jako udzielanie pomocy bandzie.
Matka chłopców była już aresztowana i odbywała karę kilku lat więzienia - za pomoc udzielaną partyzantom. Po podpisaniu deklaracji współpracy Mietek został oznaczony kryptonimem Małachowski (zmienionym później na kryptonim Michał).
Agent został przerzucony na teren powiatu Sokołów Podlaski i wprowadzony do akcji. Już jego pierwsze działania przyniosły resortowi sukces. Pod pozorem spotkania z bratem z okazji Świąt Wielkanocnych odwiedził obozowisko oddziału porucznika Józefa L. Małczuka Brzaska (komendanta powiatu Sokołów Podlaski).
Było ono w tym czasie wizytowane również przez szereg osób z miejscowej siatki konspiracyjnej, co pozwoliło resortowi zrzucić odpowiedzialność na inną osobę, kamuflując rzeczywistego sprawcę likwidacji pododdziału. Agent Małachowski poinformował szefa PUBP w Sokołowie Podlaskim o miejscu postoju partyzantów.
W wyniku obławy poległ por. Brzask i dwaj jego żołnierze. Korzystając z wiedzy Małachowskiego zdjęto też całą rozpracowaną siatkę Huzara i Brzaska z rejonu Jabłonny. Aresztowania objęły łącznie 64 osoby. To tylko przykład jednej z wielu jego udanych akcji.
Dodatki:
bezpośredni dostęp do scen
Informacje:
Rok premiery: 2008
Łączny czas: 72 min.
System nagrania: Dolby Digital 2.0 polski
napisy: brak
obraz: 4 : 3
Wydawca: TVP
Reżyseria: Krzysztof Lang
W głównych rolach: Mateusz Banasiuk, Cezary Żak, Piotr Grabowski, Jakub Snochowski, Tomasz Borkowski, Tadeusz Szymków, Anna Tomaszewska, Tomasz Schuchardt, Dorota Nowakowska, Jacek Lenartowicz, Anna Grycewicz, Weronika Nockowska, Izabela Gwizdak, Konrad Marszałek, Ireneusz Czop, Monika Węgiel, Marcin Błaszak, Grzegorz Kwiecień, Arkadiusz Smoleński, Mateusz Grydlik